DEKALOG DZIENNIKARZA

I Nie kłam

Nie rozpowszechniaj wiadomości niesprawdzonych. Dlatego:

1. Nie małpuj; nie powtarzaj bezkrytycznie wiadomości za innymi publikatorami, sprawdź w innym źródle. Podobnie jak zdobyte przez siebie samego informacje – staraj się potwierdzić każdą w innym, niezależnym źródle.
2. Nie manipuluj – na przykład informuj odbiorcę, jeśli nagranie jest montowane i mogą stąd wynikać zniekształcenia czy uproszczenia faktów, sądów, opinii. W procesie redagowania staraj się nie gubić proporcji, co zafałszowałoby rzeczywistość i wypaczyłoby myśli informatora.
3. Nie sugeruj tytułem, zdjęciem, obrazem – treści nieprawdziwych.
4. Nie fałszuj prawdy przez ukrywanie, przemilczanie istotnej części informacji, pełnego obrazu sprawy.
5. Nie wmawiaj intencji.

II Służ odbiorcy

-    czytelnikowi, radiosłuchaczowi, telewidzowi. W tym celu:

1. Staraj się przedstawić mu informację bezstronną, jak najpełniejszą, zawierającą różne aspekty sprawy i możliwie pełny wachlarz opinii na ten temat. Obowiązkiem dziennikarza jest ujawnienie wszelkich konfliktów w społeczeństwie, błędów i nadużyć – także władz, instytucji, organizacji, przedsiębiorców. Bez oszczędzania i wyróżniania kogokolwiek.
2. Staraj się wyprzedzać ciekawość odbiorcy, kontynuując temat (o ilu aferach zapomnieliśmy a one nadal pozostają nie wyjaśnione?)
3. Sam usilnie zabiegaj o sprostowanie nadanej przez siebie wiadomości nieprawdziwej, nieścisłej, niepełnej, nawet jeśli jej niedoskonałość nie wynika z Twojej winy i jeśli nie dotrze do ciebie prośba o sprostowanie.

III Szanuj informatora swego

- każdego, nawet skazanego wyrokiem sądowym; żeby żaden z twoich rozmówców po opublikowaniu materiału nie miał uzasadnionego poczucia krzywdy; żeby z twojego informatora nie stał się twoją ofiarą.
A więc:

1. Uprzedzaj, że jesteś dziennikarzem – koniecznie wymień redakcję – i że wszystko, co bez zastrzeżenia tajemnicy będzie przy tobie wypowiedziane, może być zamieszczone w publikacji.
2. Nie wykorzystuj naiwności, niewiedzy, wieku, braku wykształcenia, stanu emocjonalnego swoich informatorów.
3. Nie wymuszaj, nie wyłudzaj informacji, nie szantażuj, nie stosuj innych nieuczciwych sposobów uzyskiwania wiadomości, obrazów, nagrań.
4. Nie ujawniaj danych z życia osobistego informatorów bez ich zgody.
5. Szanuj informatorów, ale szanuj wszystkich jednakowo. Traktuj ich bardzo uprzejmie, ale stanowczo. Nie daj sobie niczego narzucać, szczególnie osobom bardzo ważnym – aż do rezygnacji z programu czy artykułu.

IV Udoskonalaj swój warsztat

To też należy do etyki. Jesteś to winien sobie i swoim odbiorcom.

1. Ucz się, czytaj i oglądaj mistrzów.
2. Pamiętaj, że nasz zawód polega na tym, żeby jak najwięcej wiedzieć.
3. Staraj się specjalizować w swojej dziedzinie, nie dawaj się łatwo przesuwać z działu muzyki rozrywkowej do politycznego. Unikniesz pomyłek i kompromitacji.
4. Poszerzaj krąg swoich stałych, zaufanych informatorów.

V Nie przelewaj krwi i łez nadaremno

1. Bez koniecznej potrzeby nie upubliczniaj scen drastycznych, krwawych, nie ukazuj okrucieństwa i rozpaczy. Nie żeruj na bólu i nieszczęściu.
2. Nie żartuj z cudzego nieszczęścia (np. „dowcipnym” tytułem), nawet jeśli jest to cierpienie zwierząt.
3. Nie zniesławiaj, nie dyskredytuj, nie obrażaj, nie insynuuj.
4. Nie upowszechniaj nie sprawdzonych oskarżeń, pomówień, oszczerstw.
5. Nie ujawniaj czynów przedawnionych, sądowo zatartych.
6. Nie judź. Nie dziel ludzi (nie ujawniaj ich przynależności, nie lekceważ, nie okazuj pogardy) według narodowości, wyznania, wieku, płci, upodobań seksualnych – bez wyraźnej potrzeby, a zwłaszcza, kiedy sobie tego nie życzą.

VI Bądź nieprzekupny

- szanuj swoje nazwisko i swoją twarz w znaczeniu dosłownym i przenośnym. Nie bądź narzędziem do nabycia, a zwłaszcza:

1. Nie udostępniaj swego nazwiska, twarzy, głosu dla reklamy (chyba własnego publikatora).
2. Nie działaj pod naciskiem pieniędzy, interesów reklamodawców, sponsorów, a nawet właścicieli twojej stacji czy gazety, jeśli to działanie miałoby być sprzeczne z prawem czy zasadami niniejszego kodeksu. Pracodawcę można zmienić, nazwisko czy twarz – trudniej.

VII Milcz

wbrew powołaniu swego zawodu – ale tylko wtedy, gdy wymaga tego przyzwoitość. A zatem:
 

1. Kiedy informator zastrzegł sobie, że go nie ujawnisz.
2. Gdy sam nie chcesz wyjawić nazwiska swego informatora, żeby mu (nawet ewentualnie) nie zaszkodzić. Zmusić cię do wyjawienia źródła informacji może cię jedynie sąd i to w wyjątkowych wypadkach.

VIII Oddzielaj

1.  – Swój zawód od takich zajęć, jak: cenzor (!), akwizytor czy autor reklam, rzecznik jakiejś instytucji, propagandysta, agitator, sędzia (nie przesądzaj o winie przed orzeczeniem sądu).
2.  – Reklamę i promocję od informacji, publicystyki, zbierania opinii. Unikaj kryptoreklamy („krypto” znaczy ukrytej, przemyconej).
3.  – Komentarz od informacji.
4.  – Unikaj działalności politycznej i innych form zaangażowania społecznego. To wszystko osłabia twoją wiarygodność jako dziennikarza.

IX Dbaj o godność swojego zawodu

Nie musisz ukrywać jego mankamentów, błędów swoich czy kolegów. Wystarczy, że:

1. Nie przyniesiesz ujmy dziennikarstwu przez niegodne, nieobyczajne postępki – także poza życiem ściśle zawodowym. Prasa to czwarta władza. Patrzą na nas. Jesteś osobą publiczną.
2. Nie będziesz popełniał kradzieży zawodowej przez plagiat (podpisywanie się pod nie swoją pracą czy pomysłem).
3. Jako zwierzchnik nie będziesz przeszkadzał z niskich pobudek w publikowaniu pewnych treści i nie będziesz zmuszał podwładnych do pracy niezgodnej z ich przekonaniami, niniejszym kodeksem czy prawem.
4. Nie podejmiesz się pracy wykonywanej przez kolegę – za nizsze wynagrodzenie. Nie wygryziesz go ze stanowiska czy posady intrygą, donosem, kłamstwem.
5. Bezrobotnemu koledze pomożesz znaleźć zajęcie.

X Bądź lojalny wobec szefa, pracodawcy

Dbaj o poziom i opinię swojego medium. Reklamuj swoją firmę.